اينك توجه كرده كه دانش به تنهائى به كار نيايد ، و نتيجهء ندهد ، مگر آن هنگام كه مقرون با عمل باشد و آنچه را دانسته و از محضر خداوندان علم و اساتيد دانش استفاده كرده به كار بندد . علم چندانكه بيشتر خوانى * چون عمل در تو نيست نادانى نه محقق بود نه دانشمند * چارپائى بر او كتابى چند بسيارى از مبرزين از علماء بودند كه از همهء فنون باخبر و مانند دريائى مواج ، به طورىكه ديگران را تحت الشعاع قرار داده و با آن يد طولائى كه داشتند ، كسى نميتوانست با آنها صحبت كند ، يا در ميدان مبارزهء علمى با آنها مقاومت نمايد درعين‌حال به دانسته‌هاى خود عمل نميكردند و از آنچه بهره‌مند و كامياب شده بودند ، نتيجهء جز دانستن نبرده ، و پيوسته از در جدال و منازعه درآمده و يگانه منظورشان آن بوده كه تا ميتوانستند بر ديگران چيره شوند ، و خود را بزرگوار معرفى كنند ، و به اصطلاح به لم و لا نسلم سرگرم شوند . اناس فى زمان قد تصدوا * لمحو العلم فاشتغلوا بلم لم از آن طرف به عمل نميپرداختند ، و اندوخته‌هاى خود را بمعرض عمل درنمىآوردند و گوهرهاى گرانبهاى خود را كه در كان سينهء خود مخفى داشتند ، و مانند سيم و زر گران‌قيمتى پرده گنج خفا بر آنها پوشانده ظاهر نميكردند ، البته ميتوان گفت اين دسته از دانشمندان به كلى از جادهء علم بر كنار ، و اصولا قوانين علم و معالم دانش را نميدانسته ، و اطلاعى نداشته بلكه به چند جملهء خارج كفايت كرده ، و كتبيكه در اين خصوص نگارش يافته و نويسندگان آنها بر اثر تجربه‌هاى بيشمارى در سنين عمر از گوشه و كنار بدست آورده و به صورت كتابى جلوه داده‌اند ، مطالعه نكرده بلكه وقعى نميگذارده‌اند ، كه گويا اين كتب و اين راه براى آنها نيست